BiLTeC

Bilişim Teknolojileri Topluluğu

Yazar: Hakkı Öcal
Gönderen:
Tarih: 15:12 19-06-2004
Derece:
Yorumlar: (0)

\"Bilişimde Parlak Bir Kariyer için 10 ALtın Bilezik\" Byte dergisini sırf bu başlıkla sunulan Hakkı Öcal yazısı için almıştım vakti zamanında.. Şimdi de bu yazıyı bölüm bölüm buraya aktarmak istiyorum. 10 altın bileziğin ilki:

1. XML
\"XML bilmek\" deyince, akla ortaya bir \"XML dosyası çıkartmak\" gelebilir. Oysa kastedilen bu değil! XML dosyaları, veri içeren kaynaklardır ve kimse oturup da XML dosyası yazmaz! XML ile veritabanı dosyası genellikle programlar tarafından üretilir; tasarımcı veya programcı, XML spesifikasyonları ile hammadde olarak XML dosyası içeriğini kullanan, XML içeriğine şekil veren veya kendisi XML-tabanlı bir dil olan teknikleri öğretir.

XML ile ilgili kavram kargaşası, gerçekte XML'in aynı anda iki şey birden olmasından kaynaklanıyor: XML bir meta-dildir, yanı XML ile bir dil yazılabilir. Fakat XML aynı zamanda kendisiyle veri alınıp verilebilen bir kaptır. XML'i veya onunla türettiğimiz bir başka dili kullanarak içerik alıp-verdiğimiz zaman, hem bizim, hem de mesela stil komutlarımızı içeren dosyaların XML'den anlaması, yani XML spesifikasyonlarını bilmesi gerekir. Bu iki kişiliğine rağmen XML bir biçimlendirme dili değildir. Diğer destek dilleri ve tekniklerini kullanmadan XML ile, sözgelimi Web sayfası veya masaüstü program kullanıcı arayüzü tasarlamak mümkün değildir.

XML bilmek, aslında şu destek dil ve tekniklerini bilmek demektir:

XHTML: Bugüne kadar BT'nin olmazsa olmaz teknikleri listesinin birinci maddesinde yer alan HTML'in yerini almış olan XHTML, aslında XML'den türetilmiş bir dildir. Hem XML hem de HTML özelliklerine sahiptir. HTML özelliği sayesinde XHTML sayfa ve arayüz biçimlendirmede kullanılabilir. XML niteliği ise tasarımcıyı XHTML'in sadece HTML'in içinde var olan biçimlendirme unsurları ile yetinmekten kurtarır ve örneğin H1, H2, H3, H4, H5 ve H6 dışında başlık stili kullanmasına imkan verir. Bu arada, hemen sorulması gerekn soru şu: XHTML, eninde sonunda HTML'in yerini alacak mı? Kısa cevap: Hayır.

XSL ( ve XSLT): Bir HTML programı için CSS ne ise bir XML dosyası için de XSL veXSLT odur: yani bir stil belgesi hazırlama dili. Şu farkla ki, XSL, XML dosyası içinde edindiğiniz verilerin sadece bir Web sayfasında görüntülenmesini değil, fakat başka bir dosya biçimine (mesela PDF'e) veya başka bir ortamda kullanılabilir şekle (örneğin WAP ortamında, cep telefonlarında veya PDA'larda kullanılabilecek biçime) çevrilmesini sağlar.

DTD (Document Type Definition - Belge Tür Tanımı): Bir XML dosyasında sunulan bilgiler o bilginin neye ait olduğunu gösteren bir \"eleman biçiminde yer alır. Örneğin: <kişi>-<isim> Hakkı Öcal </isim></kişi>. Burada \"kişi\" elemanının içinde \"isim\" elemanı yer almaktadır; ama acaba bütün \"kişi\" elemanlarında \"isim\" elemanı bulunması gerekiyor mu? Bu XML dosyasını okuyacak ve kullanacak bütün programların bunu bilmesi gerekir. Bu programlara bu sorunun cevabını DTD belgesi verir. Bir XML belgesinde yer alabilecek bütün elemanların türünü (yani elemanların kendilerine ait elemanlar bulunup bulunmadığını ve bunların belgede yer almasının zorunlu olup olmadığı gibi özelliklerini) tanımlar. DTD, bir XML belgesinin içinde yer alabileceği gibi dışarıdan da eklenebilir. DTD yerine \"XML Scheme\" adı verilen ve DTD'ye göre daha esnek yeni bir teknik daha sık kullanılır hale geliyor.

XQuery ve XPath: Bir XML belgesinde yer alan verilerin tek tek veya topluca tablo haline getirilmesi Xpath diliyle yazılacak programlarla yapılır. XQuery ise SQL ile veritabanından veri çeker gibi, XML belgesinden veri elde etmeye yarayan bir dildir.

Hakkı Öcal'ın ilk maddesi böylece bitiyor, XML ile ilgili daha fazlası için:

http://www.maxiasp.com/maxiasp.com_non_ssl/konu_oku.asp?knno=41&aks=yaz&shf=1
http://www.softwareag.com/turkiye/FAQ/faq.htm
http://www.softwareag.com/turkiye/XML_Kutuphanesi/default.htm
http://www.ozgur-aksakal.com/tech/xmlcozum.html
http://www.shedai.net/ics344/xml/xmltutor.html

ve online XML öğrenmek isteyenler için:

http://www.zvon.org/xxl/XMLTutorial/General_tur/contents.html http://www.linuxfocus.org/Turkce/May2002/article242.shtml